Heulwen

Authors(s), Creator(s) and Contributors: Mared Elliw Huws

Publication Date: 03/07/2026

Categories: Cymraeg, Case Studies

Partner(s): BCUHB, Adra, Prifysgol Bangor

Funder(s): Cyngor Celfyddydau Cymru, Prifysgol Bangor, Adra, Owen and Palmer

Introduction

Datblygwyd Prosiect Celfyddydau Uned Heulwen fel partneriaeth rhwng Pontio, BLAS ac Uned Heulwen, Ysbyty Gwynedd, gyda chefnogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru. Cynhaliwyd y prosiect yn Uned Heulwen, sy’n darparu gwasanaethau arbenigol i blant a phobl ifanc, mewn ymateb i bryder ynghylch lefel uchel o apwyntiadau a fethwyd ac effaith gorbryder ar brofiad cleifion a theuluoedd. Trwy raglen o weithgareddau creadigol dan arweiniad artistiaid – gan gynnwys cerddoriaeth fyw, celf weledol, barddoniaeth a gweithgareddau synhwyraidd – nod y prosiect oedd lleihau pryder, gwella’r profiad o aros ac annog ymgysylltiad mwy cadarnhaol ag apwyntiadau a gweithdrefnau clinigol. Roedd y gwerthusiad yn dangos bod y dull wedi gwella profiad plant, teuluoedd a staff, wedi cynyddu hyder teuluoedd i ddychwelyd ar gyfer apwyntiadau, ac wedi darparu sylfaen gref ar gyfer asesu effaith hirdymor ar leihau apwyntiadau a fethir.

The Challenge

Datblygwyd y prosiect mewn ymateb i’r her o wneud ymweliadau ag Uned Heulwen yn llai brawychus i blant, pobl ifanc a’u teuluoedd. Roedd staff wedi nodi bod llawer o blant yn cyrraedd mewn cyflwr o orbryder cyn profion gwaed, gweithdrefnau diagnostig ac apwyntiadau arbenigol, gyda’r profiadau hyn yn gallu arwain at ofn dychwelyd a chyfrannu at nifer uchel o apwyntiadau a fethwyd. Roedd amseroedd aros hir ac amgylchedd clinigol anghyfarwydd yn ychwanegu at y straen i deuluoedd a staff. Nod y prosiect oedd defnyddio creadigrwydd i drawsnewid profiad yr ystafell aros, lleihau pryder, cefnogi lles emosiynol ac annog ymgysylltiad mwy cadarnhaol â gwasanaethau iechyd. Er nad oes digon o ddata eto i gadarnhau gostyngiad mewn apwyntiadau a fethir, dangosodd y gwerthusiad gynnydd sylweddol yn hyder teuluoedd i ddychwelyd ac effaith gadarnhaol ar brofiad y gwasanaeth.

The Approach

Cyflwynwyd Prosiect Celfyddydau Uned Heulwen fel partneriaeth rhwng Pontio, BLAS ac Uned Heulwen, Ysbyty Gwynedd, gyda chefnogaeth Cyngor Celfyddydau Cymru. Roedd y prosiect yn integreiddio artistiaid ac ymarferwyr creadigol i amgylchedd yr uned, gan gyflwyno rhaglen hyblyg o weithgareddau creadigol yn yr ystafell aros a mannau cysylltiedig. Roedd y gweithgareddau’n cynnwys cerddoriaeth fyw, celf weledol, barddoniaeth, gweithgareddau rhyngweithiol ac elfennau synhwyraidd, wedi’u cynllunio i ymateb i anghenion unigol pob plentyn yn hytrach na dilyn rhaglen sefydlog. Gweithiodd yr artistiaid mewn partneriaeth agos â staff clinigol, gan addasu eu dull yn ôl llif yr uned a lefelau pryder y plant. Wrth i’r prosiect ddatblygu, daeth y gweithgareddau’n rhan naturiol o brofiad yr ymweliad, gyda staff yn defnyddio creadigrwydd i helpu plant cyn, yn ystod ac ar ôl gweithdrefnau megis profion gwaed a sganiau. Roedd y gweithgareddau hefyd yn galluogi rhieni i gael sgyrsiau pwysig gyda staff tra oedd eu plentyn yn ymgysylltu mewn amgylchedd diogel a chefnogol. Roedd y dull yn seiliedig ar egwyddorion gwaith plentyn-ganolog, gan ganiatáu i blant gymryd rhan ar eu cyflymder eu hunain ac adeiladu ymddiriedaeth yn raddol. Drwy greu amgylchedd mwy croesawgar a llai clinigol, roedd y prosiect yn cefnogi lles emosiynol plant, teuluoedd a staff, gan gyfrannu at brofiad mwy cadarnhaol o wasanaethau iechyd ac adeiladu hyder i ddychwelyd ar gyfer apwyntiadau yn y dyfodol.

The Impact

Arweiniwyd y gwerthusiad gan Cwmni Celyn gan ddefnyddio dull cymysg i gyfuno data meintiol ac ansoddol. Casglwyd tystiolaeth drwy 182 holiadur gan blant, pobl ifanc, rhieni a gofalwyr, 30 arsylwad strwythuredig gan fyfyrwyr a staff, a chyfweliadau gyda staff Uned Heulwen, artistiaid ac ymarferwyr creadigol. Casglwyd hefyd astudiaethau achos i ddangos effaith y prosiect ar unigolion. Roedd y dull hwn yn galluogi dealltwriaeth fanwl o brofiadau defnyddwyr y gwasanaeth a'r effaith ar yr amgylchedd clinigol. Dangosodd y gwerthusiad effaith gadarnhaol iawn. Nododd 97.8% o ymatebwyr fod y gweithgareddau creadigol wedi gwella eu hymweliad ac wedi helpu plant i deimlo’n fwy tawel a hapus wrth aros. Dywedodd 96.7% fod yr ystafell aros yn teimlo’n fwy cyfeillgar ac ymlaciol, tra bod 97.3% yn teimlo’n fwy hyderus ynghylch dychwelyd am apwyntiadau yn y dyfodol. Roedd yr arsylwadau hefyd yn dangos llai o orbryder, mwy o ymgysylltu a gwell cyfathrebu rhwng plant, teuluoedd a staff. Yn ogystal â chyflawni’r nod o wella profiad a lles emosiynol plant a theuluoedd, datgelodd y prosiect ganlyniadau anfwriadol pwysig. Daeth artistiaid yn rhan o lif gwaith clinigol yr uned, gan gefnogi gweithdrefnau fel profion gwaed a sganiau drwy ddefnyddio creadigrwydd i dawelu a thynnu sylw plant. Nodwyd hefyd effaith gadarnhaol ar les staff ac awyrgylch yr uned. Er nad oedd digon o ddata eto i gadarnhau gostyngiad mewn apwyntiadau a fethir, dangosodd y canlyniadau fod teuluoedd yn fwy hyderus i ddychwelyd ac awgrymodd y dystiolaeth botensial cryf ar gyfer effaith hirdymor.

Lessons Learned

Dangosodd y prosiect fod angen amser i waith creadigol ddod yn rhan naturiol o wasanaeth iechyd. Wrth i ymddiriedaeth ddatblygu rhwng artistiaid a staff, daeth creadigrwydd yn rhan o’r llif gwaith clinigol ac roedd ei effaith yn cynyddu. Dysgwyd hefyd fod dull hyblyg, plentyn-ganolog a darpariaeth ddwyieithog yn hanfodol i ymgysylltu’n llwyddiannus. Pe bai’r prosiect yn cael ei ailgyflwyno, byddem yn cryfhau’r integreiddio â gwasanaethau clinigol o’r cychwyn cyntaf, yn casglu data meintiol dros gyfnod hirach i fesur effaith ar apwyntiadau a fethir, ac yn ehangu cyfleoedd i artistiaid rannu dysgu ac arfer da. Bydd y gwersi hyn yn llywio datblygiad y prosiect dros y ddwy flynedd nesaf ac yn cefnogi ei fabwysiadu mewn lleoliadau iechyd eraill.

The Legacy

Mae’r prosiect wedi dangos bod creadigrwydd yn gallu dod yn rhan werthfawr o ofal iechyd pediatrig, gan wella profiad plant, teuluoedd a staff. Mae cyllid bellach wedi’i sicrhau am ddwy flynedd arall, gan alluogi’r gwaith i barhau, cryfhau’r bartneriaeth rhwng Pontio, BLAS ac Uned Heulwen, a chasglu tystiolaeth hirdymor – gan gynnwys effaith bosibl ar leihau apwyntiadau a fethir. Bydd y prosiect yn parhau i ddatblygu integreiddio artistiaid o fewn gwasanaethau clinigol, ehangu’r amgylchedd creadigol a rhannu’r dysgu fel model y gellir ei fabwysiadu mewn lleoliadau iechyd eraill ledled Cymru.

Website and Social Media Links

www.pontio.co.uk https://www.instagram.com/blaspontio/ https://www.facebook.com/PontioBLAS/ Link i Astudieuthau Achos a gwaith Assesu Cwmni Celyn https://www.dropbox.com/scl/fo/z32nmwtozuwsfkvgo45ak/AIO60xlJfIfJoeiqaNcbugE?rlkey=m5im575mihq2pau58p4inax9v&st=9k8d8fql&dl=0

Contact Details

Mared Elliw Huws Cydlynydd Datblygu'r Celfyddydau, Pontio m.huws@bangor.ac.uk

Heulwen
Menu
Search